Ο Όλυμπος στην UNESCO: Η παγκόσμια αναγνώριση και η επόμενη ημέρα για την Πιερία

Η ένταξη του βουνού των θεών στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς ανοίγει νέες δυνατότητες για τον τουρισμό και την τοπική οικονομία. Φέρνει, όμως, μαζί της μεγαλύτερες ευθύνες για την προστασία ενός οικοσυστήματος που ήδη δέχεται αυξανόμενη πίεση.

Η απόφαση ελήφθη χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από τις κορυφές του Ολύμπου, στην πόλη Μπουσάν της Νότιας Κορέας. Η σημασία της, όμως, αφορά άμεσα την Πιερία και συνολικά την Ελλάδα.

Ύστερα από μια προσπάθεια που ξεκίνησε το 2014, η ευρύτερη περιοχή του Ολύμπου εντάχθηκε ομόφωνα στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, ως Μικτό Αγαθό Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς.

Η συγκεκριμένη κατηγορία έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Δεν αναγνωρίζει μόνο την περιβαλλοντική αξία του υψηλότερου βουνού της χώρας, αλλά και τον ισχυρό δεσμό του με την ελληνική μυθολογία, την ιστορία και τον πολιτισμό. Ο Όλυμπος γίνεται έτσι το 21ο ελληνικό μνημείο στον κατάλογο και μόλις το τρίτο μικτό αγαθό της χώρας, μετά τα Μετέωρα και το Άγιο Όρος.

Ένα βουνό με παγκόσμια ακτινοβολία

Στο σκεπτικό της UNESCO αποτυπώνεται η διπλή ταυτότητα του Ολύμπου. Από τη μία πλευρά βρίσκεται το βουνό που, μέσα από τα έργα του Ομήρου και του Ησιόδου, έγινε η κατοικία των δώδεκα θεών και ένα από τα διαχρονικότερα σύμβολα του ελληνικού πολιτισμού.

Από την άλλη βρίσκεται ένα εξαιρετικά σύνθετο φυσικό τοπίο: οι κορυφές του Μύτικα και του Στεφανιού, το φαράγγι του Ενιπέα, οι ασβεστολιθικοί σχηματισμοί, τα αλπικά λιβάδια και τα δάση που φιλοξενούν σπάνια και ενδημικά είδη.

Η UNESCO αναγνώρισε την ευρύτερη περιοχή με βάση δύο κριτήρια: τη σύνδεσή της με ιδέες και παραδόσεις οικουμενικής σημασίας και την ιδιαίτερη αξία της για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας. Ο Όλυμπος ήταν ήδη ο πρώτος Εθνικός Δρυμός της Ελλάδας από το 1938 και Απόθεμα Βιόσφαιρας της UNESCO από το 1981. Η νέα εγγραφή, όμως, τοποθετεί πλέον το σύνολο της φυσικής και πολιτιστικής του ταυτότητας σε διαφορετικό επίπεδο διεθνούς προστασίας και προβολής.

Η ευκαιρία για την Πιερία

Για την Πιερία, η αναγνώριση μπορεί να λειτουργήσει ως σημείο εκκίνησης για ένα πιο ολοκληρωμένο τουριστικό μοντέλο.

Η περιοχή διαθέτει ένα σπάνιο πλεονέκτημα: σε μικρή γεωγραφική απόσταση συνυπάρχουν το βουνό, οι παραλίες, το αρχαιολογικό πάρκο του Δίου, το Λιτόχωρο, η τοπική γαστρονομία, θρησκευτικά μνημεία και ένα εκτεταμένο δίκτυο μονοπατιών και δραστηριοτήτων στη φύση.

Η διεθνής προβολή που συνοδεύει την ένταξη στην UNESCO μπορεί να ενισχύσει τον ορειβατικό, φυσιολατρικό, πολιτιστικό και θρησκευτικό τουρισμό, αλλά και να περιορίσει τη σημερινή εποχικότητα. Ο στόχος είναι η Πιερία να προσελκύει επισκέπτες σε όλη τη διάρκεια του χρόνου και όχι αποκλειστικά κατά τους θερινούς μήνες.

Ο δήμαρχος Δίου-Ολύμπου, Βαγγέλης Γερολιόλιος, στάθηκε στις δυνατότητες που δημιουργούνται για την τοπική οικονομία, την πολιτιστική ταυτότητα και τη γαστρονομία. Στην ίδια κατεύθυνση, η Ένωση Ξενοδόχων Πιερίας εκτιμά ότι ο Όλυμπος αναβαθμίζεται πλέον σε προορισμό παγκόσμιας εμβέλειας.

Η ευκαιρία δεν αφορά μόνο τα ξενοδοχεία ή την εστίαση. Μπορεί να κινητοποιήσει την τοπική παραγωγή, τις υπηρεσίες υπαίθριων δραστηριοτήτων, τους πολιτιστικούς φορείς και μικρές επιχειρήσεις που συνδέονται με την ταυτότητα του τόπου.

Η ανάπτυξη έχει όρια

Η αναγνώριση, πάντως, δεν αποτελεί από μόνη της σχέδιο ανάπτυξης. Η μεγαλύτερη προβολή θα φέρει περισσότερους επισκέπτες και, μαζί τους, μεγαλύτερες απαιτήσεις για τις υποδομές και τη διαχείριση του βουνού.

Η συντήρηση και σήμανση των μονοπατιών, η ασφάλεια των πεζοπόρων, η πρόληψη των πυρκαγιών, η διαχείριση των απορριμμάτων και η προστασία των ευαίσθητων οικοσυστημάτων δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται αποσπασματικά.

Το κρίσιμο ζήτημα είναι η φέρουσα ικανότητα του Ολύμπου: πόσους επισκέπτες μπορεί να υποδεχθεί, σε ποια σημεία και με ποιους κανόνες, χωρίς να αλλοιωθεί εκείνο ακριβώς που οδήγησε στη διεθνή αναγνώρισή του.

Η αυτοδιοίκηση, οι κρατικοί φορείς, ο Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής, οι επαγγελματίες του τουρισμού και οι επιστημονικοί φορείς καλούνται πλέον να διαμορφώσουν ένα κοινό σχέδιο. Ένα σχέδιο με σύγχρονες υποδομές, συστηματική παρακολούθηση της επισκεψιμότητας και σαφείς κανόνες προστασίας.

Η UNESCO έδωσε στον Όλυμπο την παγκόσμια αναγνώριση που αντιστοιχεί στη φυσική, ιστορική και συμβολική του αξία. Η επιτυχία, όμως, θα κριθεί στην επόμενη ημέρα: στο κατά πόσο η νέα τουριστική δυναμική θα συμβαδίσει με την προστασία του βουνού και θα αφήσει πραγματικό όφελος στους ανθρώπους της Πιερίας.

Πηγές: UNESCO World Heritage Centre, ΕΡΤnews