Ελλάδα: Νόμος του κράτους η 13ωρη εργασία — Τι προβλέπει το νέο πλαίσιο
Ψηφίστηκε το νομοσχέδιο «Δίκαιη Εργασία για Όλους» με διατάξεις που αλλάζουν τον χάρτη των εργασιακών σχέσεων – Αντιδράσεις για τη 13ωρη απασχόληση και τις νέες μορφές ευελιξίας.
Η Βουλή των Ελλήνων ενέκρινε το νέο εργασιακό νομοσχέδιο με 158 ψήφους υπέρ και 109 κατά, σε σύνολο 267 ψηφισάντων. Ο ΣΥΡΙΖΑ απείχε από τη διαδικασία, ενώ όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης καταψήφισαν το κείμενο. Το νομοσχέδιο, που φέρει τον τίτλο «Δίκαιη Εργασία για Όλους», περιλαμβάνει εκτεταμένες ρυθμίσεις για τις ώρες εργασίας, τις άδειες, τις προσλήψεις και τα δικαιώματα των εργαζομένων — με τη διάταξη για τη 13ωρη ημερήσια απασχόληση να προκαλεί τις πιο έντονες αντιδράσεις.
Τι αλλάζει με το νέο νόμο
Η βασική πρόβλεψη αφορά τη δυνατότητα απασχόλησης ενός εργαζομένου έως και 13 ώρες ημερησίως στον ίδιο εργοδότη, εφόσον υπάρχει συναίνεση και τηρούνται οι όροι ανάπαυσης. Η ρύθμιση επεκτείνει ένα προηγούμενο πλαίσιο που ίσχυε μόνο για εργαζόμενους με δύο ή περισσότερους εργοδότες.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Εργασίας, το 8ωρο παραμένει το βασικό πρότυπο, ενώ η 9η ώρα αποζημιώνεται με προσαύξηση 20% και οι επόμενες έως τη 13η με προσαύξηση 40%. Οι συνολικές εβδομαδιαίες ώρες δεν μπορούν να ξεπερνούν τις 48, ενώ οι υπερωρίες δεν επιτρέπεται να υπερβαίνουν τις 150 ετησίως. Ο εργαζόμενος που αρνείται να υπερωρήσει, «τεκμαίρεται ότι ενεργεί καλόπιστα» και προστατεύεται από απόλυση.
Το υπουργείο υποστηρίζει ότι οι διατάξεις «δίνουν μεγαλύτερη ελευθερία στους εργαζομένους να διαμορφώνουν το πρόγραμμά τους», ωστόσο τα συνδικάτα μιλούν για κατάργηση θεμελιωμένων δικαιωμάτων και νομιμοποίηση της εξουθένωσης.
Οι υπόλοιπες ρυθμίσεις
Το νομοσχέδιο εισάγει επίσης:
- Τετραήμερη εργασία για γονείς με ανήλικα παιδιά (10 ώρες ημερησίως χωρίς μείωση αποδοχών).
- «Fast track» προσλήψεις με συμβάσεις διάρκειας έως δύο ημερών, κυρίως για εποχικούς κλάδους όπως ο τουρισμός και η εστίαση.
- Τμηματική ετήσια άδεια, με δυνατότητα διαχωρισμού των ημερών σε έως τέσσερις περιόδους μέσα στο ίδιο έτος.
- Επέκταση αδειών μητρότητας και στην ανάδοχη μητέρα.
- Ευελιξία στην ψηφιακή κάρτα εργασίας, με δυνατότητα μετατόπισης προσέλευσης έως 120 λεπτά και καθιέρωση περιόδου προετοιμασίας.
- Ρυθμίσεις για την υγεία και ασφάλεια, με μείωση του ορίου εργαζομένων που απαιτεί τεχνικό ασφαλείας από 50 σε 20, και με υποχρεωτική ηλεκτρονική τήρηση βιβλίου υποδείξεων.
- Αναστολή της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων για όσους εργάζονται και λαμβάνουν προσαύξηση στη σύνταξή τους.
Οι αντιδράσεις
Η ψήφιση του νόμου προκάλεσε κύμα αντιδράσεων. Ήδη μέσα στον Οκτώβριο, δύο γενικές απεργίες παρέλυσαν την οικονομική δραστηριότητα. Η ΑΔΕΔΥ χαρακτήρισε το 13ωρο «την τελική φάση απορρύθμισης των εργασιακών σχέσεων», ενώ η ΓΣΕΕ έκανε λόγο για «εργαλείο κερδοφορίας εις βάρος της ανθρώπινης αξιοπρέπειας».
Από την πλευρά του, το Υπουργείο Εργασίας επιμένει πως «η ρύθμιση προστατεύει τον εργαζόμενο», καθώς «όλες οι υπερωρίες είναι δηλωμένες, αμείβονται κανονικά και η συναίνεση είναι απαραίτητη προϋπόθεση». Ωστόσο, ειδικοί στο εργατικό δίκαιο προειδοποιούν πως, στην πράξη, η «συναίνεση» μπορεί να ασκηθεί υπό πίεση, ιδίως σε κλάδους όπου η αγορά εργασίας παραμένει επισφαλής.
Η Ελλάδα στην κορυφή των ωρών εργασίας στην Ευρώπη
Σύμφωνα με την Eurostat, οι Έλληνες ήταν και το 2024 οι πιο σκληρά εργαζόμενοι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με μέσο όρο 39,8 ωρών την εβδομάδα, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 36. Παρόμοια εικόνα δείχνουν και τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, με την Ελλάδα να καταγράφει 1.897 ώρες εργασίας ετησίως το 2023, περισσότερες από κάθε άλλη χώρα της Ευρώπης.
Τα στοιχεία αυτά, σε συνδυασμό με τον νέο νόμο, αναζωπυρώνουν τη συζήτηση για την ποιότητα της εργασίας και όχι μόνο για την ποσότητά της. Ενώ η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το πλαίσιο δίνει ευελιξία και επιλογές, τα συνδικάτα τονίζουν ότι η Ελλάδα κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε ένα μοντέλο «οικονομίας της εξάντλησης».
Το πολιτικό αποτύπωμα
Η ψήφιση του νομοσχεδίου αποτελεί μια από τις σημαντικότερες θεσμικές παρεμβάσεις της κυβέρνησης Μητσοτάκη στο εργασιακό πεδίο. Η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως υπογράμμισε ότι το νομοθέτημα «εκσυγχρονίζει τη νομοθεσία και ενισχύει την ανταγωνιστικότητα», ενώ τα κόμματα της αντιπολίτευσης κατηγορούν την κυβέρνηση ότι «νομιμοποιεί την εργασιακή υπερφόρτωση» και «υπονομεύει το δικαίωμα στην ισορροπία ζωής και εργασίας». Για την κοινή γνώμη, ωστόσο, η αντιπαράθεση δεν είναι θεωρητική. Σε μια χώρα που ήδη εργάζεται περισσότερο από κάθε άλλη στην Ευρώπη, το ερώτημα δεν είναι πόσες ώρες χωρούν στη μέρα αλλά πόση ζωή χωράει μέσα τους.
