Οι Περιφέρειες της Ευρώπης ενάντια στις Βρυξέλλες

Η κρίση του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού και η υπενθύμιση ότι η δημοκρατία δεν είναι τεχνική διαδικασία

Η συνεδρίαση της Επιτροπής των Περιφερειών στις Βρυξέλλες δεν έμοιαζε με κάτι ξεχωριστό. Ώσπου, για πρώτη φορά μετά από χρόνια, οι εκπρόσωποι όλων των ευρωπαϊκών περιφερειών, από τη Φινλανδία έως τη Σικελία, ψήφισαν ομόφωνα.

Το αντικείμενο ήταν ο επόμενος προϋπολογισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το πλαίσιο 2028–2034. Η πρόταση της Κομισιόν, όπως παρουσιάστηκε τον Ιούλιο, δεν έπεισε. Αντί να ενισχύει την περιφερειακή ανάπτυξη, συγκεντρώνει εξουσίες. Αντί να στηρίζει την Πολιτική Συνοχής, το εργαλείο που προοριζόταν για τη μείωση των ανισοτήτων, την αποδυναμώνει.

Ο Μάρκο Μαρσίλιο, περιφερειάρχης του Αμπρούτσο, το διατύπωσε με ειρωνεία που άγγιζε τον θαυμασμό:

«Έκαναν ένα θαύμα. Ένωσαν όλες τις περιφέρειες της Ευρώπης, από τον Βορρά ως τον Νότο, εναντίον τους».

Το ψήφισμα της Επιτροπής των Περιφερειών δεν ήταν ρητορικό. Κατέγραφε συγκεκριμένους κινδύνους: τη μεταφορά των αποφάσεων στις Βρυξέλλες και στις εθνικές κυβερνήσεις, τη συγχώνευση των κονδυλίων συνοχής και αγροτικής πολιτικής σε ένα «εθνικοποιημένο πακέτο», την απουσία ελέγχου από το Ευρωπαϊκό και τα περιφερειακά κοινοβούλια.

Η πρόεδρος της CoR, Kata Tüttő, προειδοποίησε για μια Ευρώπη όπου η συνοχή θα λειτουργεί πια «ως μηχανισμός ελέγχου και όχι ως εργαλείο αλληλεγγύης».

Η εικόνα των περιφερειαρχών που συγκεντρώθηκαν μπροστά από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για έναν σιωπηλό flash mob είχε κάτι απροσδόκητα πολιτικό. Ήταν μια πράξη υπενθύμισης: ότι η ευρωπαϊκή δημοκρατία δεν γεννιέται στα συμβούλια υπουργών, αλλά στους δρόμους και τα δημοτικά συμβούλια, εκεί όπου οι πολίτες βλέπουν την πολιτική να παίρνει μορφή.

Ο Επίτροπος Ραφαέλε Φίτο, προσπαθώντας να μειώσει την ένταση, παραδέχτηκε:

«Συνοχή χωρίς τις περιφέρειες δεν υπάρχει».

Ήταν μια φράση με περισσότερο βάρος απ’ όσο ίσως ήθελε να της δώσει. Γιατί αυτό που ξεκίνησε ως τεχνική διαφωνία για τον προϋπολογισμό, εξελίχθηκε σε δήλωση ταυτότητας: οι περιφέρειες διεκδικούν τον ρόλο τους όχι ως διοικητικές μονάδες, αλλά ως φορείς δημοκρατίας.

Η ενότητα αυτή, εύθραυστη, απρόβλεπτη, αλλά αληθινή θυμίζει ότι η Ευρώπη δεν είναι μια γραφειοκρατική επινόηση. Είναι μια γεωγραφία συμφερόντων και μια ιστορία ανισοτήτων που χρειάζεται διαρκή επανεφεύρεση. Και σε αυτή την επανεφεύρεση, η φωνή των περιφερειών δεν είναι περιφερειακή. Είναι κεντρική.