Η Αττική του ΕΣΠΑ: Ανάπτυξη με τέσσερις πυλώνες και το στοίχημα του Νίκου Χαρδαλιά
Από την επιχειρηματικότητα μέχρι τον πολιτισμό, το νέο Περιφερειακό Πρόγραμμα «Αττική 2021–2027» φιλοδοξεί να μεταμορφώσει τη μητροπολιτική περιφέρεια σε έναν από τους ισχυρότερους αναπτυξιακούς κόμβους της Ευρώπης.
Στην Ελευσίνα, εκεί όπου το βιομηχανικό τοπίο συναντά την πολιτιστική μνήμη, ο Περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς παρουσίασε τη στρατηγική του οράματος για μια νέα εποχή ανάπτυξης. «Στόχος μας είναι μέσα από το ΕΣΠΑ να καταστήσουμε την Αττική μια από τις ισχυρότερες Περιφέρειες της Ευρώπης», δήλωσε, θέτοντας τον τόνο της συνεδρίασης της 4ης Επιτροπής Παρακολούθησης του Περιφερειακού Προγράμματος «Αττική 2021–2027».
Η τοποθέτησή του συνοψίζει ένα πρόγραμμα που λειτουργεί με τέσσερις κύριους πυλώνες —οικονομία, παιδεία, περιβάλλον και πολιτισμός— και αποτυπώνει μια πολιτική φιλοσοφία που συνδέει τη χρηματοδότηση με τη μεταρρύθμιση.
Η επιχειρηματικότητα ως μοχλός συνοχής
Ο πρώτος πυλώνας αφορά τη στήριξη της επιχειρηματικότητας, ειδικά των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων που αποτελούν τον κορμό της αττικής οικονομίας. Με ένα νέο πρόγραμμα ενίσχυσης ύψους 120 εκατ. ευρώ, η Περιφέρεια επιδιώκει να ενισχύσει την παραγωγή, την καινοτομία και την απασχόληση.
Για τον Χαρδαλιά, η επιχειρηματικότητα «δεν είναι επιλογή αλλά αναγκαιότητα» – μια δήλωση που φέρει το αποτύπωμα μιας μεταρρυθμιστικής αντίληψης για τον ρόλο των περιφερειών ως κινητήριων δυνάμεων ανάπτυξης και όχι απλών διαχειριστών ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Η νέα γενιά στο επίκεντρο
Δεύτερος πυλώνας: η εκπαίδευση. Η αναβάθμιση των σχολικών υποδομών, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την ενεργειακή αναβάθμιση του συγκροτήματος της Γκράβας, συνδέει την παιδεία με τη βιωσιμότητα. Ο Περιφερειάρχης επιδιώκει να κάνει πράξη αυτό που αποκαλεί «ασφαλές και ποιοτικό εκπαιδευτικό περιβάλλον» – μια επένδυση όχι μόνο στις υποδομές αλλά και στο ανθρώπινο κεφάλαιο της Αττικής.
Η πράσινη μετάβαση ως δικαίωμα
Ο τρίτος πυλώνας έχει να κάνει με το περιβάλλον και το πράσινο. Μέσα από τη Στρατηγική ΟΧΕ για τους μητροπολιτικούς χώρους πρασίνου, η Περιφέρεια επενδύει στην αναγέννηση τριών εμβληματικών πάρκων —Πεδίου του Άρεως, Αττικού Άλσους και Πάρκου «Αντώνης Τρίτσης».
Η φράση του Χαρδαλιά «επενδύουμε στο πράσινο όχι ως πολυτέλεια, αλλά ως δικαίωμα» συμπυκνώνει μια νέα θεώρηση για τον αστικό χώρο: το περιβάλλον δεν είναι πια διακοσμητικό στοιχείο, αλλά συνθήκη επιβίωσης.
Πολιτισμός: από την κληρονομιά στη δημιουργία
Ο τέταρτος πυλώνας, ο πολιτισμός, λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ παρελθόντος και μέλλοντος. Η πρώτη Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση για τον Πολιτισμό, ύψους 40 εκατ. ευρώ, περιλαμβάνει έργα σε Ελευσίνα, Πειραιά, Μαραθώνα, Αιγόσθενα, Λαύριο και Μέγαρα.
Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, χαιρετίζοντας την πρωτοβουλία, υπογράμμισε πως «η Περιφέρεια Αττικής κατέχει ιδιαίτερη θέση στον στρατηγικό σχεδιασμό αξιοποίησης δράσεων πολιτισμού». Το ΕΣΠΑ, εδώ, δεν είναι απλώς μηχανισμός απορρόφησης πόρων· είναι εργαλείο πολιτιστικής πολιτικής.
Η Αττική σε αριθμούς
Σύμφωνα με την Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης του Προγράμματος, η περίοδος 2021–2027 καταγράφει θεαματική πρόοδο:
- 172 προσκλήσεις ενεργοποιημένες, ύψους 1,18 δισ. ευρώ (73,3%)
- 473 ενταγμένα έργα, προϋπολογισμού 860 εκατ. ευρώ
– έναντι 242 έργων και 507 εκατ. ευρώ της προηγούμενης περιόδου.
Τα μεγάλα έργα στρατηγικής σημασίας περιλαμβάνουν το Παραολυμπιακό Αθλητικό Κέντρο Ραφήνας, τον ποδηλατικό άξονα Φαληρικού Όρμου – Κηφισιάς και τη νέα χάραξη της Π.Ε.Ο. Αθηνών–Θηβών.
Ευρωπαϊκή ψήφος εμπιστοσύνης
Ο εκπρόσωπος της Κομισιόν, Παναγιώτης Πανταζάτος, χαρακτήρισε το πρόγραμμα «ένα από τα πλέον επιτυχημένα της Ευρώπης», με υψηλό ρυθμό υλοποίησης και απορρόφησης. Εξήρε επίσης τις χωρικές επενδύσεις και την ανάπλαση του Φαληρικού Όρμου —έργο που ο Χαρδαλιάς αποκάλυψε ότι μπαίνει στην τελική φάση υλοποίησης.
Η πολιτική διάσταση
Πέρα από αριθμούς και έργα, το ΕΣΠΑ για την Αττική είναι πεδίο πολιτικής ταυτότητας. Η προσέγγιση του Χαρδαλιά είναι περισσότερο θεσμική παρά ρητορική: ένα πλέγμα συνεργασιών με δήμους, υπουργεία, ιδρύματα και ευρωπαϊκούς φορείς που στοχεύει σε ένα απτό αποτέλεσμα —την οικονομική και κοινωνική αναγέννηση μιας μητρόπολης που κουβαλά τις αντιθέσεις όλης της χώρας.
Η Αττική, με τα 66 της δημοτικά πρόσωπα και τα 4 εκατομμύρια κατοίκους, δεν είναι μόνο το διοικητικό κέντρο της Ελλάδας· είναι ο καθρέφτης της. Το αν θα γίνει, πράγματι, μια από τις ισχυρότερες περιφέρειες της Ευρώπης, θα εξαρτηθεί όχι μόνο από τα κονδύλια, αλλά από τη συνέχεια, τη συνέπεια και τη διοικητική της ωριμότητα.
