Μίκης Θεοδωράκης: Η μνήμη ως πράξη ευθύνης

Χιλιάδες πολίτες στον Ωρωπό, σε μια βραδιά αφιερωμένη στον Μεγάλο Μίκη Θεοδωράκη

Στον χώρο των παλαιών φυλακών του Ωρωπού — εκεί όπου η ιστορία δεν έχει πάψει να αναπνέει — πραγματοποιήθηκε μια βραδιά που ξεπέρασε τα όρια μιας συναυλίας. Ήταν μια στιγμή αναμέτρησης με τη μνήμη, ένα συλλογικό βλέμμα προς τον Μίκη Θεοδωράκη ως ιδέα, ως παρακαταθήκη, ως ηθική ευθύνη.

Η Περιφέρεια Αττικής και ο Δήμος Ωρωπού οργάνωσαν μια μεγάλη επετειακή συναυλία για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του μεγάλου συνθέτη, στον ιστορικό χώρο όπου ο ίδιος κρατήθηκε ως πολιτικός κρατούμενος στη δικτατορία. Η συγκίνηση ήταν χειροπιαστή: χιλιάδες άνθρωποι όλων των ηλικιών κατέκλυσαν τον προαύλιο χώρο, με ένα σιωπηλό σεβασμό που θύμιζε λειτουργία μνήμης.

Τη μουσική διεύθυνση είχε η Μαργαρίτα Θεοδωράκη, ενώ οι ερμηνείες των Βασίλη Λέκκα, Σαββέριας Μαργιολά και Άγγελου Θεοδωράκη συνόδευσαν το κοινό σε ένα ταξίδι από το “Άξιον Εστί” ως τη “Ρωμιοσύνη”. Δεν ήταν μόνο οι νότες – ήταν οι σκιές της ιστορίας που ξαναπατούσαν το έδαφος του Ωρωπού, με τον ήχο να ενώνει την αισθητική με την αντίσταση.

Κατά την έναρξη, ο Περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς μίλησε με λόγια που έμοιαζαν να αντηχούν μέσα στις πέτρες του χώρου:

«Τιμούμε τον Μίκη όχι μόνο με σεβασμό, αλλά με ευθύνη. Γιατί οι αξίες του — η ελευθερία, η δημοκρατία, η ομοψυχία — είναι η δική μας παρακαταθήκη».

Ήταν μια δήλωση όχι απλώς μνήμης, αλλά πολιτισμικής συνέχειας: η ανακατασκευή του χώρου σε Κέντρο Ιστορίας, Δημοκρατίας και Πολιτισμού “Μίκης Θεοδωράκης” έρχεται να μετατρέψει ένα σύμβολο καταπίεσης σε χώρο παιδείας και δημόσιας συνείδησης.

Ο Δήμαρχος Ωρωπού Γιώργος Γιασημάκης συμπλήρωσε με συγκίνηση:

«Ο Μίκης ανήκει στον λαό – στον λαό για τον οποίο αγωνίστηκε ολόκληρη τη ζωή του. Κι εδώ, στον τόπο όπου κρατήθηκε, ο Ωρωπός ενώνει το όνομά του με τη ζωντανή του μνήμη».

Η συναυλία ήταν ταυτόχρονα φόρος τιμής και πολιτική πράξη: η τέχνη ως μέσο αντίστασης στη λήθη, η μουσική ως κοινό έδαφος ελευθερίας. Γιατί ο Θεοδωράκης δεν ανήκει μόνο στις παρτιτούρες του – ανήκει στην ιδέα ότι ο πολιτισμός είναι δημόσιο δικαίωμα και ότι η μνήμη δεν είναι τελετουργία, αλλά ευθύνη.